در دنیای امروز، انجمنهای علمی بهعنوان نهادهای مرجع علمی و داوطلبانه، نقشی بیبدیل در پیشبرد اهداف علمی، اقتصادی و اجتماعی ایفا میکنند. این نهادها با گردهمآوردن متخصصان و صاحبنظران، زمینه تولید دانش، انتقال فناوری و ارائه راهکارهای علمی برای حل چالشهای ملی را فراهم میسازند. در ایران نیز انجمنهای علمی، با وجود چالشهای فراوان، توانستهاند در حوزههایی همچون انرژی، محیط زیست، فناوری اطلاعات و مدیریت کسبوکار، اقدامات مؤثری انجام دهند؛ هرچند جایگاه آنها در فرآیندهای تصمیمگیری و سیاستگذاری هنوز بهطور کامل تثبیت نشده است.
دبیرکل انجمن مدیریت کسبوکار ایران و عضو هیئتمدیره شورای انجمنهای علمی کشور با اشاره به نقش کلیدی انجمنهای علمی در کشورهای توسعهیافته گفت: این نهادها نهتنها مراکز تولید دانش هستند، بلکه بهعنوان مشاوران سیاستگذاران و صنایع نیز ایفای نقش میکنند. برای نمونه، در ایالات متحده آمریکا، انجمنهایی مانند انجمن پیشبرد علوم آمریکا (AAAS) تأثیر قابلتوجهی در سیاستگذاریهای علمی و فناوری دارند.
وی افزود: در ایران نیز حدود ۴۰۰ انجمن علمی ثبتشده تحت نظارت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت میکنند که با وجود محدودیتهای مالی و ساختاری، در برخی حوزهها از جمله انرژیهای تجدیدپذیر، فناوری نانو و مدیریت کسبوکار، دستاوردهای قابل توجهی داشتهاند. با این حال، در مقایسه با کشورهایی مانند آلمان، آمریکا و ژاپن، انجمنهای علمی ایران با چالشهای جدیتری از نظر منابع مالی و حمایتهای نهادی مواجه هستند.
دبیرکل انجمن مدیریت کسبوکار ایران با تقدیر از رویکرد دولت چهاردهم در حمایت از تشکلهای علمی اظهار داشت: دیدارهای اخیر مقامات ارشد دولت با اعضای هیئتمدیره شورای انجمنهای علمی کشور و نمایندگان انجمنها، نشاندهنده عزم دولت برای بهرهگیری از ظرفیت این نهادهاست و میتواند زمینهساز تحولی اساسی در نقشآفرینی انجمنهای علمی در اقتصاد و جامعه ایران باشد.
وی تأکید کرد: انجمنهای علمی میتوانند با ارائه راهکارهای علمی و مبتنی بر داده، به حل چالشهای کلان کشور در حوزههایی مانند محیط زیست، انرژی، فناوری و مدیریت کسبوکار کمک کنند.
در پایان، چهار راهکار اساسی برای تقویت نقش انجمنهای علمی در کشور پیشنهاد شد: افزایش حمایتهای مالی و نهادی، مشارکت مستقیم انجمنها در سیاستگذاریهای کلان، توسعه همکاریهای بینالمللی و ارتقای آگاهی عمومی نسبت به نقش و جایگاه انجمنهای علمی.